بۆ زۆرێک لە ئەو کوردانەی لە کۆتایی نەوەدەکان و سەرەتای دوو هەزارەکاندا گەورە بوون، زەکەریا عەبدوڵڵا دەنگی ناو ئۆتۆمبێل، هۆڵی زەماوەند و کەناڵە ئاسمانییەکان بوو پێکەوە. گۆرانیبێژ و ئۆرگژەنێکی هەولێرییە کە کارە هونەرییەکەی لە سوید بنیات نا، و لە نێوان ١٩٩٨ و ٢٠١٠دا زنجیرەیەک ئەلبومی بڵاوکردەوە کە ئاوازی کوردی و بەرهەمهێنانی پۆپی سەردەمی تێکەڵ دەکرد. تا ئەمڕۆش گۆرانییەکانی بەردەوام لە ئینتەرنێتدا دەگوێزرێنەوە، و ناوەکەی یەکێکە لەو ناوە مۆسیقییانەی لە ویکیپیدیای کوردیدا زۆرترین سەردانیان هەیە.
لەم بابەتەدا باسی ئەوە دەکەین لە کوێوە هات، کارەکەی ئەلبوم بە ئەلبوم چۆن گەشەی کرد، و لە کام گۆرانییەوە دەست پێبکەیت.
کورتەی زانیاری
- ناو: زەکەریا عەبدوڵڵا (بە لاتینی: Zakaria Abdulla)
- لەدایکبوون: هەولێر، هەرێمی کوردستان. زۆربەی سەرچاوەکان ١٩٧٦ دەنووسن، بەڵام ڕێکەوتەکە جیاوازە (خوارەوە ببینە)
- شوێنی ژیان: لە ١٩٩٣ەوە لە سوید
- شێواز: پۆپی کوردی، لەسەر بنچینەی ئاوازی فۆلکلۆری سۆرانی و بادینی
- ئامێر: دەنگ، ئۆرگ (کیبۆرد)
- ئەلبومەکان: حەوت بەرهەم لە ١٩٩٨ تا ٢٠١٠
- ناسراو بە: قەدەر، ها گوڵێ، بۆچی هاتی، بگەڕێوە، دایە
منداڵی و سەرەتای ژیان لە هەولێر
زەکەریا عەبدوڵڵا لە هەولێر، پایتەختی هەرێمی کوردستان، لەدایک بووە. ماڵپەڕی زانیاری دەڵێت لە گەڕەکی تەیراوە گەورە بووە، لە خێزانێکی هونەردۆست، و هەر لە منداڵییەوە حەزی لە مۆسیقا دەرکەوتووە.
ڕێکەوتی لەدایکبوونی یەکێکە لەو وردەکارییانەی سەرچاوەکان لەسەری ڕێک نین. ویکیپیدیای ئینگلیزی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦ دەنووسێت، ویکیپیدیای کوردی ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦، و زانیاری ساڵی ١٩٧٤. ئێمە پێمان باشترە بڵێین «ناوەڕاستی حەفتاکان، بە ئەگەری زۆر ١٩٧٦»، نەک ڕێکەوتێک هەڵبژێرین کە ناتوانین پشتڕاستی بکەینەوە.
ئەوەی گومانی تێدا نییە کاتی ڕۆیشتنییەتی. لە ساڵی ١٩٩٣، لە ساڵە سەختەکانی دوای ڕاپەڕینی ١٩٩١، چووە سوید و بوو بە بەشێک لەو کۆمەڵگا کوردییەی ئەوروپا کە ژمارەی هونەرمەندانی کەم بوو و تینووی دەنگی نوێ بوو.
کاری هونەری: لە ئۆرگژەنییەوە بۆ گۆرانیبێژی سەرەکی
زەکەریا وەک ئەستێرە نەگەیشتە سوید. بەپێی ویکیپیدیای کوردی و ئینگلیزی، سەرەتا ئۆرگی بۆ چەند گۆرانیبێژێکی کورد دەژەند. زانیاری زیادی دەکات کە لەو ساڵانەدا ئاوازیشی بۆ هونەرمەندانی تر دادەنا. ئەم پاشخانە گرنگە: پێش ئەوەی ببێت بە گۆرانیبێژ، لە پشت ئۆرگەوە فێری ڕێکخستنی گۆرانی بوو بۆ ڕیتمی هەڵپەڕکێی کوردی و چاوەڕوانی جەماوەری زیندوو.
١٩٩٨: «تۆ هاتی»
یەکەم ئەلبومی، «تۆ هاتی»، لە ١٩٩٨ بڵاوبووەوە. ویکیپیدیای کوردی بە دەروازەی چوونە ناو جیهانی مۆسیقای دادەنێت. ئەلبومێکی کورتە (پێنج تراک)، و «نەمزانی»ی تێدایە، کە تا ئێستاش خەڵک بەدوایدا دەگەڕێن.
٢٠٠٠: «بگەڕێوە»
دووەم ئەلبومی لە ٢٠٠٠ هات (زانیاری کۆتایی ١٩٩٩ دەنووسێت). گۆرانی «بگەڕێوە» بوو بە یەکێک لە ناسنامە هونەرییەکانی، و ئەلبومەکە «کیژە هەولێری»ـشی تێدایە، کە سڵاوێکە بۆ شارەکەی خۆی، لەگەڵ «سەرچۆپی» بۆ هەڵپەڕکێ.
٢٠٠١: «دایە»
«دایە» لە گۆرانیناسیی ویکیپیدیای کوردیدا وەک تۆماری درێژی ناونراوە و دوازدە گۆرانی تێدایە. دەکرێت بڵێین دەوڵەمەندترین کۆمەڵەیەتی: «دایە»، «ڕێبوار»، «ها گوڵێ»، «بۆچی هاتی» و «گوڵفرۆش» هەموو لەم ئەلبومەدان. چەند گۆرانییەکی وەک «ها گوڵێ» و «ئاگر کەتیە دلێ من» بە بادینین نەک سۆرانی. ئەمە نهێنییەکی سەرکەوتنی زەکەریا نیشان دەدات: لە هەر دوو دیوی ئەو هێڵە زاراوەییە گۆرانی دەگوت کە بە ناوچەی هەولێر و دهۆکدا تێدەپەڕێت، و گوێگری هەر دوو لای ڕاکێشا. لە بابەتی جیاوازی کەلەپووری مۆسیقای سۆرانی و کرمانجی زیاتر لەسەر ئەم دابەشبوونە دەخوێنیتەوە.
٢٠٠٢: «ڕۆژگار»
«ڕۆژگار» بە چواردە تراکەوە ئەو ئەلبومەیە کە زۆربەی سەرچاوەکان بە لوتکەی بازرگانی دادەنێن. ویکیپیدیا و زانیاری هەر دووکیان دەڵێن زۆر فرۆشرا، و ڤیدیۆکلیپەکانی بە فراوانی لە کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکاندا نیشان دران. ژمارەی فرۆشتن لە سەرچاوەکاندا جیاوازە و بەڵگەی سەربەخۆی نییە، بۆیە لێرەدا دووبارەی ناکەینەوە. «دیلانا»، «هەڵپەرکێ»، «یاران» و «گوڵالا» لەم ئەلبومەدان.
٢٠٠٤: «تێلیناز»
«تێلیناز» درێژترین ئەلبومیەتی بە پازدە تراک، و بە ئاسانی لە نێوان ناونیشانی سۆرانی و بادینیدا دێت و دەچێت: «مەیلی وڵات»، «شڤانێ گارێ»، «وەرە ئەسمەر»، «ئاگری ئیشق». لەم کاتەدا شێوازی زەکەریا تەواو پێگەیشتبوو: دەنگێکی گەرم و کەمێک گڕ، ڕێکخستنی ئۆرگ، و ئاوازێک کە دەکرا گۆڤەندی لەسەر بگێڕیت.
٢٠٠٧: «گەنجی پیر»
سەرچاوەکان «گەنجی پیر» بە هەوڵێک بۆ دەنگێکی تازەتر دادەنێن، بە تەکنیکی نوێی بەرهەمهێنان و نووسین. ویکیپیدیای ئینگلیزی دەڵێت لەم ئەلبومەدا لەگەڵ شاعیر سامی ئەرگۆشی کاری کردووە. دوازدە گۆرانییەکەی «درەنگ هاتی»، «من تو ناڤێ» و گۆرانی «گەنجی پیر»یان تێدایە.
٢٠١٠: «لاپەڕەی سپی»
دوایین ئەلبومی، «لاپەڕەی سپی»، بە «قەدەر» دەست پێدەکات، کە ئەمڕۆ زۆرترین گەڕانی لەگەڵ ناوەکەیدا بۆ دەکرێت، و بە «بۆ کوردستان» کۆتایی دێت. ویکیپیدیای ئینگلیزی دەڵێت داهاتی ئەلبومەکەی بۆ هەتیوان و منداڵانی هەژار تەرخان کرد، ویکیپیدیای کوردیش باسی ئاوارەکانی جەنگ دەکات.
دوای ٢٠١٠
لەو کاتەوە ئەلبومی نوێی بڵاونەکردووەتەوە. زانیاری دەنووسێت کە دوای گەڕانەوەی بۆ کوردستان وازی لە کاری هونەری هێنا و ڕووی لە بازرگانی کرد، و ئەمە ڕەخنەی هەندێک لە هەواداران و هونەرمەندانی لێ کەوتەوە. دیارترین دەرکەوتنی لەو ماوەیەدا کۆنسێرتێک بوو لە هەولێر لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧، چەند ڕۆژێک پێش ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان. ڤیدیۆی کۆنسێرتەکە لە پەیجە فەرمییەکانی بڵاوکرایەوە.
بەرهەمە دیارەکان
ئەگەر تەنها کاتی سێ ئەلبومت هەیە:
- «دایە» (٢٠٠١): فراوانترین مەودای هەست و زۆرترین گۆرانی بادینی.
- «ڕۆژگار» (٢٠٠٢): ئەو ئەلبومەی ناوەکەی گەیاندە هەموو ماڵێکی هەرێم.
- «لاپەڕەی سپی» (٢٠١٠): بەرهەمێکی پێگەیشتووتر و بیرکەرەوەتر، بە «قەدەر»ەوە.
باشترین گۆرانییەکان
ئەمانە ئەو گۆرانییانەن کە گوێگران زۆرترین گەڕانیان بۆ دەکەن، لەگەڵ ئەلبومی هەر یەکەیان:
- قەدەر: «لاپەڕەی سپی»، ٢٠١٠. بە گەڕان ناودارترین گۆرانییەتی ئەمڕۆ، بیرکردنەوەیەکی هێواش لە چارەنووس.
- ها گوڵێ: «دایە»، ٢٠٠١. گۆرانییەکی خۆشەویستی بادینی بە ڕیتمێکی سووک.
- بۆچی هاتی: «دایە»، ٢٠٠١. گلەییەکی تاڵ و شیرین لە یار.
- بگەڕێوە: «بگەڕێوە»، ٢٠٠٠. گۆرانی سەرەکی دووەم ئەلبومی.
- دایە: «دایە»، ٢٠٠١. ڕێزێک بۆ دایکان کە هێشتا بە فراوانی دەگوێزرێتەوە.
- نەمزانی: «تۆ هاتی»، ١٩٩٨. لە یەکەم ئەلبومیەوە.
- تۆ هاتی: «تۆ هاتی»، ١٩٩٨. ئەو گۆرانییەی ناوی ناساند.
- کیژە هەولێری: «بگەڕێوە»، ٢٠٠٠. نامەی خۆشەویستی بۆ هەولێر.
- ڕێبوار: «دایە»، ٢٠٠١. خۆشەویستی گوێگرانی دەرەوەی وڵات.
- بۆ کوردستان: «لاپەڕەی سپی»، ٢٠١٠. گۆرانی کۆتایی بۆ نیشتمان.
کوردنۆت هێشتا نۆتەی ئەم گۆرانییانەی نییە. ئەگەر دەتەوێت شتێکی هاوشێوە بژەنیت، لە کۆمەڵەی نۆتە سۆرانییەکان دەست پێبکە. گۆرانییە هەڵپەڕکێیەکانیشی لە تەنیشت پارچەکانی لیستی ئێوارەی زەماوەندی کوردی جێیان دەبێتەوە. بۆ زانیاری زیاتر لەسەر ئەو کەلەپوورە، بابەتی مۆسیقای زەماوەندی کوردی بخوێنەوە.
میرات
زەکەریا عەبدوڵڵا سەر بە یەکەم نەوەی ئەستێرەکانی پۆپی کوردییە کە تەلەڤزیۆنی ئاسمانی و دابەشکردنی هەرزانی سی‌دی دروستی کرد. پێش کۆتایی نەوەدەکان، ناوبانگی گۆرانیبێژی کورد بەندی ڕادیۆ و کاسێتی دەستاودەست و زەماوەندەکان بوو. ڤیدیۆکلیپەکانی زەکەریا لە یەک کاتدا دەگەیشتنە ماڵەکانی هەرێم و دەرەوەی وڵات، و ئەمەش کردی بە خاڵێکی هاوبەش بۆ لاوانی هەولێر، سلێمانی، دهۆک، ستۆکهۆڵم و لەندەن.
بەشدارییە بەردەوامەکەی تریشی مۆسیقییە: نیشانی دا کە پۆپێکی بنیاتنراو لەسەر ئۆرگ دەتوانێت شێوەی ئاواز و ڕیتمی هەڵپەڕکێی گۆرانی فۆلکلۆری کوردی بپارێزێت. زۆرێک لە گۆرانیبێژانی پۆپی کوردی دواتر هەمان ڕێگایان گرت.
بێدەنگییە درێژەکەی لە ٢٠١٠ەوە ئەمەی کاڵ نەکردووەتەوە. ئەلبومەکانی هێشتا لە ئینتەرنێتدا لە زۆرترین گوێلێگیراوەکانن.
پەیوەندی کوردنۆت: پەرتووکێک لە کتێبخانەکەماندا
لە کتێبخانەی کوردنۆتدا پەرتووکی «زەکەریای کورد» هەیە، نووسینی دڵدار داڵەڕێ، کە دەربارەی زەکەریا عەبدوڵڵایە. بە شێوەی PDF بێبەرامبەرە و باشترین هەنگاوی دواترە ئەگەر دەتەوێت لەم بابەتە قووڵتر بچیتەوە.
زەکەریا لە زنجیرەیەکیشدا جێی دەبێتەوە. ئەو کەلەپوورەی پۆپی سۆرانی کە لێیەوە هات، پێشتر لەلایەن نەوەی ڕادیۆوە دروست کرابوو، هونەرمەندانی وەک تاهیر تۆفیق و ناسر ڕەزازی. لە بابەتی هونەرمەندە بەناوبانگەکانی کورد ئەم زنجیرەیە شیکراوەتەوە.
ڕێنمایی گوێگرتن: لە کوێوە دەست پێبکەیت
- یەکەم جارتە؟ «قەدەر»، پاشان «ها گوڵێ»، پاشان «بگەڕێوە». لە دە خولەکدا گۆرانیبێژی هێواش، گۆرانیبێژی هەڵپەڕکێی بادینی و ئەستێرەی پۆپ دەناسیت.
- ئەلبومێکی تەواوت دەوێت؟ «دایە» (٢٠٠١) لە سەرەتاوە تا کۆتایی.
- دەتەوێت بە زیندوویی گوێی لێ بگریت؟ بەدوای تۆمارەکانی کۆنسێرتی هەولێری ئەیلوولی ٢٠١٧دا بگەڕێ.
- حەزت لە دیمەنی گشتییە؟ بابەتی داهاتوومان دەربارەی عەدنان کەریم بخوێنەوە، گۆرانیبێژێکی تری کورد کە لە دەرەوەی وڵاتەوە جەماوەرێکی دڵسۆزی دروست کرد.
سەرچاوەکان
- زەکەریا عەبدوڵڵا، ویکیپیدیای کوردی
- گۆرانیناسیی زەکەریا عەبدوڵڵا، ویکیپیدیای کوردی
- Zakaria Abdulla، ویکیپیدیای ئینگلیزی
- زەکەریا عەبدوڵا، زانیاری
- کۆنسێرتی هەولێر، ٢٢/٩/٢٠١٧، پەیجی فەرمی زەکەریا عەبدوڵڵا
دەتەوێت زیاتر بگەڕێیت؟ پەرتووکی «زەکەریای کورد» بە بێبەرامبەر دابگرە، یان سەیری نۆتە سۆرانییەکان بکە و ئەم ئاوازانە بە ئامێرەکەی خۆت بژەنە.